DAMLİCALİLARİLÇESİ:ÇILDIR
10/2/2008 · Kategori: ILCEMIZ-CILDIR
ÇILDIR
Şeytan Kalesi<Çıldır İlçemizin Yıldırımtepe Köyü civarında olan bu kalenin orta çağda yapıldığı tahmin edilmektedir Çıldır'a 1 km uzaklıktaki Yıldırımtepe Köyü'nün yaklaşık 1,5 km Kuzeydoğusunda Karaçay Vadisinde oldukça sarp bir alana yapılmış Şeytan (İblis) Kalesi
Çıldır Gölü
İl Merkezine 45 km uzaklıkta bulunan göl; deniz seviyesinden 1956 m yükseklikte ve 125 km2 lik bir alanı kaplamaktadır. Çıldır gölü Kışları çok soğuk geçtiği için Kasım ayı sonlarında donmakta ve buz derinliği 1 metreyi aşmaktadır. Gölün buzları Nisan ayı başlarına kadar çözülmemektedir. Kışları yüzeyinde 1 m civarında buz oluşan Çıldır Gölünde; buz delinerek balık avı yapılır.
Aktaş Gölü
Yarısı Gürcistan'da, yarısı Çıldır ilçemize bağlı Kenanbel köyünde bulunan gölün suyu sodalıdır. 1996 yılından itibaren gölde sazan balığı İnternetaktadır. Gölde çok çeşitli kuş türleri barınmaktadır.
Övündü Mağarası
Çıldır'a bağlı Kurtkale Nahiyesi'nin 1 km. doğusundaki Övündü Köyü'nün yaklaşık 250-300 m. güneyindeki kalker kaya kütlesine oyulmak suretiyle yapılmış iki grup mağara yerleşimi
Akçakale Ada Şehri Kalıntıları
Çıldır Gölünün içerisinde yer alan Akçakale Adası doğal güzellikleri yanı sıra birinci derecede Arkeolojik sit alanıdır. Çıldır ilçe Merkezinin yaklaşık 27 km güneydoğusunda yer alan Akçakale Köyü'nün hemen batısında bulunan bir ada şehrine ait kalıntılardır.
Kurtkale
Çıldır İlçe Merkezi'nin yaklaşık 36 km. kuzeydoğusundaki Kurtkale Nahiyesinin 1 km. güneyinde ve Gürcistan sınırında bulunmaktadır Kurtkale de girişin solundaki kurt figürü Kurtkale'de suya inen gizli su yolları vardır.
Zurzuna, Çıldır: *ÇILDIR; Gözlerdeki zekice parıltı, küçük şeylerin kapalı mekanda çıkardığı ses.
Çıldır Doğu Anadolu bölgesinde Ardana iline bağlı doğudan ve kuzeyden Gürcistan, batıdan Hanak ve Ardahan, Güneyden ise Susuz ve Arpaçay ilçeleriyle çevrilidir. Kars ilinin kuzeyinde yer alan Çıldır çok yüksek ve dağlık bir ilçedir. İlçe merkezine bağlı köyler, Çıldır ovalarına dağılmıştır. Doğusunda Gökdağ silsilesi, güneyini Kısır dağları, kuzeyini Kel dağ ve Baba Seyid dağları kuşatmıştır. Dağlar ortalama 300 metre yüksekliktedir.
Çıldır ve Hozapin (Kenarbel) ismi ile iki gölü olup Çıldır gölü ilçenin güneyinden 800 metre mesafededir. Suyu tatlı olup dünya da soyu tükenmekte olan “Endamik” Alabalığı, sazan balığı vb. üremektedir. Gölde her nevi av kuşları bulunmaktadır. Gölün denizden yüksekliği 1950 metredir. En derin yeri 22 metre, yüz ölçümü 120 km2‘dir. Çıldır Gölü kış aylarında ise tamamen donmaktadır. Kenarbel Köyü'nde bulunan Hozapin gölünün yüz ölçümü ise 10 m2 olup yarısı Gürcistan’ sınırları içersindedir. Suyu sodalı olan bu gölümüzde de 1995'ten itibaren ağırlığı 15-20 kg’a ulaşan sazan balığı üremeye başlamıştır.
Zamanımızdan altı bin sene evvel Kars ve Aras nehirleri boylarında yaşayan ve Orta Asya’dan gelip, Azerbaycan ile Doğu Anadolu’ya yerleşen Hurrilerin buradaki merkezi olan Çıldır gölünün kenarında olan Akçakale ise bir ada şehridir. M.Ö. 1900-1400 yılları arasında Hurrilerin kurduğu Kıtanlı devleti Çıldır gölü ve çevresinde 500 yıl hakim olmuştur. Bundan sonra Hurrilerin 600 yıl süren derebeylik devresinde de Akçakale ada şehri bir beylik merkezi idi. M.Ö. 150 yıllarında Horasandan gelen eski Oğuzlar Kür, Aras, Çoruk ve yukarı Fırat boylarını istila edip Arsaklı adı ile bir devlet kurdular. Ardahan ve Çıldır’ın eski ahalisi Gogarlar ve Çavaklar büyük vilayet beyliği halinde bu oğuzlara tabi oldular. Oğuz padişahları Hazar Denizi’nden Fırat’a kadar uzayan memleketlerini 12 eyalete ayırmışlardır. Çıldır, Ardahan ve Ahılkelek bölgesinin dahil olduğu Cevak Sancağı büyük Gogar Eyaletinde idi.
429’da ateşperest İran’lılar Oğuz devletini yıkıp, iki yüz yıl buralarda hakimiyet kurdular. 450-500 yıllarında Kafkaslar ötesinden Hazar Türkleri gelip Kür boylarına yerleşti. Fakat 626 yılında Hazarların Kazak ve Borcalı kabileleri Çıldır’dan Tiflis’e kadar ki yerlere yerleşip İranlıları kovdular. Hazarlarla diğer boylara terekeme denildi. Bu Terekemeler Tiflis ve Borca tarafındaki Gürcüleri de idare altına aldılar.
Hicretin 25. Ve miladın 649. yılında Habib İbni Meslem Revan ovasına gelen ilk İslam ordusu bütün Artvin, Cavam ve Tiflis bölgesini Sulh yoluyla ile itaati altına aldı. Emeviler zamanında 683, 721’de iki defa Abbasi Halifeleri çağında da 764 ve 799 senelerinde Hazar orduları Terekeme oymakları Çıldır ve Boralı taraflarına gelip yerleşti. Selçuklulara kadar Yerli, Oğuz ve Terekeme beyleri idaresinde kaldı.
Selçuklu padişahı Sultan Alpaslan, 1064 yılında Horasan’dan gelip Mayıs ayında Çevak Sancağının merkezi olan Çıldır Akçakalesi şehrini fethetti. Çıldır gölünün doğu yanında ki Albıs kalesi de bu sırada yakılıp yıkıldı. Çıldır ahalesi müslüman olan Alpaslan’ın kayınpederi sayılan loru terekeme beylerine tabi oldu. Akçakale, Akalpalak ahalisi yanan şehirlerinin yerine Ahılkelek kalesini yapıp yerleştiler. Şeytan anlamına gelen albis kasabası ahaliside şimdiki adı Yıldırım tepe köyü altına şeytan kalesini yaptılar. 1064 yılından itibaren Çıldır bölgesinin merkezi şeytan kalesi oldu. Bu kale eski ismi Rabat olan,Yyıldırım tepe köyündedir.
Çıldır Eyaleti: Osmanlı devletinin 1535’de toraklarına kattılğı Çıldır, önceleri Erzurum eyaletine bağlı bir sancaktı. 1578’de Lala Mehmet Paşa’nın Gürcistan’ın önemli bir bölümünü Osmanlı topraklarına katması üzerine ayrı bir eyalet olarak örgütlendi. Eyalet merkezi (paşa sancağı) bazen Çıldır, bazen de Ahıska’ydı. Çeşitli dönemlerde sınırları genişleyip daralan Çıldır eyaletinin kapsadığı sancak sayısı da buna paralel olarak değişmiş, bazı sancakları yurtluk ve ocaklık olarak yerel beyler tarafından özel bir statüyle yönetilmiştir. Çıldır beylerbeylerinin görevleri arasında askeri sınır valilerine tanınan yetiklerin yanısıra Gürcistan’daki Ahbaz’a Görül, Dayan, İmereti gibi yerlerde prenslikler arasındaki anlaşmazlıkları gidermekte bulunuyordu. Çıldır Eyaleti İran’la imzalanan 2 Mart 1500 tarihli İstanbul antlaşması ile en geniş sınırlarına ulaşmıştır.
25 Eylül 1618 Sevr anlaşması ile güney kesimi İran’a bırakılan Çıldır, 1828-29'da Osmanlı Rus savaşında Rus’ların işgaline uğramıştır. Savaşın ardından imzalanan Edirne antlaşması (1829) ile Ahıska Potı ve Anapa Ruslara bırakıldı. Topraklarının büyük bir bölümü Rusların eline geçen Çıldır eyaleti, 1846 da merkezi Oltu olmak üzere Erzurum eyaletine bağlı bir sancağa dönüştürüldü. 1867 Vilayet nizam namesi ile Oltu Livane sonradan Artvin, Ardahan ve Ardanuç ilçelerini içine alan bir sancak oldu. 1877-78 Osmanlı Rus savaşı sonunda İmzalanan Ayestefenos antlaşması ile Ruslara bırakıldı.
Çıldır ve çevre ilçeleri bir fiil 44 yıl Çarlık Rusya’sının işgali altında kalmıştır. I. Dünya savaşı sırasında Enver Paşa idaresinde ki ordumuz Sarıkamış Taarruzunu yaparak Rusları kaçırmıştı. Bu sırada Ardahan ve Çıldır halkıda, kurmuş oldukları direniş çeteleriyle işgal kuvvetleriyle mücadele etmekteydi. 4 Ocak 1915 de çetelerimiz Ardahan’ı işgal edince Çıldır halkı da bayram ediyordu. Fakat bir hafta sonra, ordumuz Sarıkamış Dağlarında donarak mahvolunca Ruslar yeni kuvvetleriyle Ahılkelek üzerinden Ardahan’a yürüdü. Ruslar Çıldır’dan başlayarak Göle’deki Gevek’e kadar Ardahan da ise Ermeni ve Ruslar talana başladı. Sağ kalan Çıldır halkı kışın zemheri ayında dağa taşa kaçıp üç ay perişan olmuşlardır. Bu sırada merkezi Erzurum da olan 15. Kolordu Komutanı Kazım KARABEKİR komutasındaki kuvvet, Milli Şura Kuvvetlerinin yardımı ile önce Ermenilerin ve sonrada Gürcülerin üzerine yürüdü. Sırası ile işgal altında bulunan Sarıkamış Kağızman, Göle, Kars, Arpaçay kurtarıldı. Müteakiben Gürcülerin işgali altında yol kat eden ordumuzun zaferine karşı Gürcüler kendiliğinden çekilmiştir. 25 Şubat 1921 günü Çıldır, 44 yıllık esaretten kurtulmuştur.
Çıldır ve bölgesi sayısız işgaller İnternetış, hiçbir işgalci güçe teslim olmamış olan yöre halkı, onurluca direnmiştir. Derebeylik dönemlerinde elde edilen topraklar, adaletsiz bir şekilde dağıtılmıştır. Topraksız ve az topraklı köylü, karın tokluğuna başkalarına çalışmak zorunda kalmış, nüfus hızlı bir şekilde artmış, geçimi tamamen toprağa bağlı olan halk, yeterince de arazisi olmadığı için çareyi gurbete çıkmakta aramıştır.
Kalifiye olmayan bölge halkı büyük şehirlerde inşaat işçiliği yaparak, bir ayağı köyünde bir ayağı da gurbette İnternetıştır. Yöre halkı ihmale uğramış dolayısıyla, hiçbir sosyal hizmetten yararlanamamıştır. Her türlü güvenceden yoksun bırakılan halk, tek çare olarak Metropollere göçmekte karar kılmıştır. İnsanlar, Metropollerin acımasızlığına göğüs germiş köyünden biraz daha iyi İnterneta olanağı bulmanın mücadelesini vermişlerdir. 
Köyler adeta harabeye dönmüş, köylerde yaşlı insanlar kalmış, topraklarını işletemez olmuş eskiden Pazar için hayvan besleyen köylü şimdi sadece ihtiyacını karşılamak için uğraşmıştır. Halk halen daha göç etmektedir.
Kars halkının %70 i şehirlerde sigortasız ve her türlü sosyal güvenceden mahrumdur. Eğitim seviyesi yetersiz koşullar nedeniyle ? düşük olduğu için, kültürel, siyasal örgütlenmelerden de korkmaktadır. Uzun yıllar Kars halkı her türlü siyasi baskılar altında tutulmuş, Karslılar halen bazı iş ve siyasi çevreler tarafından horlanmaktadırlar.
Çıldır’ın Tarihi Kültürel ve Turistik Yapısı;
Rus Çarlık işgali döneminde sazını bir silah gibi kullanan Aşık Şenlik, Kars bölgesinin çok sevdiği milli bir kahraman olarak bilinmektedir. Aşık şenlik yörede usta olarak tanınmaktadır. Bunun mirası olarak Çıldır'da da Aşıklık geleneği devam etmektedir. Çıldır halkının ensturumanları ; Davul, zurna, mey, bağlama ve kavaldır. Tarihi yerleri; Yıldırım tepe köyünde bulunan Şeytan kalesi, Kayabeyi köy camisi (kilsesi), Doğruyol bucak camisi ve Akçakale köyünde ki Akçakale Adası, Kurt Kalesi, Övündü köyünde bulunan Mahmut mağaraları(Taş devrinden kalma)'dır
Çıldır doğası gereği, yazları her türlü piknik ve konaklamaya çok elverişlidir. Kış aylarında da kayak turizmine elverişlidir. İlçeye 30 km uzaklıkta Cocorta kaplıcası, 15 km uzaklıkta ki Deve boynu Kaplıcaları her türlü romatizmal hastalıklara iyi bir şifadır. Çıldır gölünü adalarında yaşayan bir çok kuş türü vardır. Tek kelime ile, sahibi olursa Çıldır bir cennettir.
Çıldır Halkının Talepleri;
İstanbul'da 65 bin, Çıldır’da 35 bin, yani toplam 100 bin Çıldırlının beklentileri saymakla bitmez, bitmez çünkü yöre halkı hep ihmal edilmiştir... Özetle haklı isteklerini sıralayacak olursak; Önceliği Aktaş Sınır kapısının açılması beklenmektedir. Gürcistan'la sınır olan Kenarbel Köyünde bulunan Aktaş sınır kapısı 1995'ten beri herşeyi tamamlanmış olarak açılmayı beklemektedir. bölgeye önemli bir gelir kaynağı sağlayacak olan sınır kapısının açılması ilçenin en önemli önceliğidir. Yöremizin diğer taleplerini ise şöyle sıralamak mümkündür; göçün durması, yöre özelliklerine göre üretime yönelik yatırım yapılması, Çıldır gölünün turizme hizmet vermesi için turistik tesislerin kurulması, su ürünleri yetiştiriciliğinin, balıkçılık, arıcılık, tarım, büyük ve küçük baş hayvancılığın teşviki.. Kafkas üniversitesine bağlı olarak Yüksek okulların açılması bölge halkının beklentileridir.
Yine ulusal bir ün taşıyan Ozanımız Aşık Şenlik’ in evinin müze haline getirmesi için elele vermek uygun olacaktır. Neredeyse Aşıklık geleneğimiz ve en önemlisi folklorumuz unutulmaktadır. Avrupa da ise, bizim de birkaç üniversitemiz dahil olmak üzere, Halk Bilimini öğreten fakülteler yüksek düzeyde mevcudiyet göstermektedir.
Bir protein deposu olan hayvancılığın, bölgede çağın gerektirdiği şekilde desteklenmesi, ithal ve kaçak hayvancılığın durdurulması (ki İran üzerinden kaçak hayvan yöre sınırlarına fazlaca sokulmaktadır) yöre halkının zararı korkunç boyutlardadır. Hakkaniyetsizlik en çok meşru çiftçimizi üzmekte ve ellerinde ki çatlaklar kadar yüreğinde derin izler bırakmaktadır.
Bölgeye sadece festivallerde gövde gösterisi yapmak veya sadece oy toplamak için seçim öncesi gelen siyasilerimize, bölgemizin iş adamlarına sesleniyor Çıldır... Bölgemize sahip çıkalım...
1- Kamu idare binalarının bakımsızlığı- işyerlerinin yarısının kapalı yarısınında umutsuz ve zorluklar içinde olduğu
2- Caddeler ve kahvehanelerde umutlu işsiz insanların dolduğu 3- Alt yapının hemen hemen olmadığı bir ilçe Çıldır.
Çıldır belediyesi; 18 personeli, 1 otobüsü, 1 traktörü, 1 itfaiye aracı ve birde çöp kamyonu aracından ibaret olanaklarıyla ilçeye hizmet etmeye çalışıyor. İlçeye bağlı 46 köy tahmin edeceğiniz üzere bu hizmetlerden yararlanıyor.
1979 da atılan temeli atılan Sevimli Barajı projesi ise sondajları vurulmuş bir şekildehala bekliyor.
Çıldır da kamu kuruluşlarının lojmanlarının olduğu ise pek söylenemez adliye ve emniyet dışında lojman sahibi olan kamu kuruluşumuz yok. Ki en önemlisi ve olması gereken Öğretmenler lojmanından ilçemiz yoksun. Belki de yabancı kamu memurları arasında en fazla sıkıntıyı çekenler arasında öğretmenlerimiz birinci sırayı almaktadır.
Köylümüz deseniz, pazara getirdiği varını dahi satamıyor. Pazarı yok
Ama her şeye rağmen çıldır umudunu yitirmiyor. Pazar oluşturacağına inanılan Aktaş sınır kapısının açılmasını bekliyor.
Çıldır’ın kurtuluş destanı
Bir destan yazayım adı şanına
Layıktır tarife özü Çıldır’ın
Çelik bileklidir kahraman halkın
Dar günde bir olur sözü Çıldır’ın
Baykuşlar konmuştur zümrüt taşına
Şimdi serhat yazılıdır döşüne
Garptan ışıldayan tan güneşine
Heyecanla bakar gözü Çıldır’ın
O ışık kapladı bütün cihanı
Kurtardı baskıdan aziz vatanı
Tarihlerde aldı gazi unvanı
Çıkmaz yüreğinden sızı Çıldır’ın
Çekti al bayrağı geçti ileri
Dönmedi meydandan asla hiç geri
Yırtıcı aslandır her bin neferi
Yıldırımdan beter hızı Çıldır’ın
Senin yüksek şerefinle şanınla
Kurtardı vatanı alev kanınla
Kanuni, KARABEKİR, Cengiz hanınla
Tarihe mal oldu izni Çıldır’ın
Türk oğluyuz baş eğmedik düşmana
Onlar geldi elimizden amana
Şenlik oğlu sen baksana dumana
Cihanı kapladı tozu Çıldır’ın.
Koşma
Gözden ırak ulur gönülden cüda
Derbeder olurum yiter giderim.
Çırak yakıp yanımızda oturma
Zahmet edip, eve haber götürme
Bir içim su bir lokma nan getirme
Niyet eder oruç tutar giderim
Allah’ı seversen tanetme bize
Hak kulun ayıbını vurmamış yüze
Coşkun seller gibi akıp denize
Bıldır ayğan kardan beter giderim.
Sabahtan kalkanda han pulu iste
Eğer vermez isem tektir et kısta
Altı koy mezata müşteri seste
Değerli değmeze satar giderim.
Çıldır’lı Şenliğim aşık havasında
Üryan gönlüm gezer abdal postunda
Kahve ocağında peyke üstünde
Yorgansız döşeksiz yatar giderim.
Çıldır İlçesi Merkez
Yakınsu bucağı
Aşağıcambaz
Başköy
Damlıca
Doğankaya
Eskibeyrehatun
Eşmepınar
Gölbelen
Gölebakan
Gülyüzü
Güvenocak
Karakale
Kaşlıkaya
Koçgüde
Kotanlı
Kuzukaya
Meryemköyü
Saymalı
Sazlısu
Taşdeğirmen
Yenibeyrehatun
Yıldırımtepe
Yukarıcambaz
Doğruyol Merkez Bucağı
Akçakale
Aydıngün
Bozyiğit
Çanaksu
Göldalı
Gagaç
Taşköprü
Kurtkale Bucağı Merkez
AKÇİL KÖYÜ
Ağıllı
Akdarı
Akkiraz
Baltalı
Dirsekkaya
Kayabeyi
Kenarbel
Kenardere
Öncül
Övündü
Sabaholdu
Çıldır İlçesi Önemli Telefonları
Kayamakamlık 0 478 : 311 20 01
Belediye başkanlığı : 311 20 15
Cumhuriyet savcılığı : 311 20 06
Jandarma : 311 25 27
Emniyet müdürlüğü : 311 20 23
Yazı işleri müdürlüğü : 311 20 83
Mal müdürlüğü : 311 20 20
Milli eğitim müdürlüğü : 311 21 96
Halk eğitim müdürlüğü : 311 20 34
İlçe nüfus müdürlüğü : 311 20 49
Özel idare müdürlüğü : 311 20 27
Tarım müdürlüğü : 311 20 08
Müftülük : 311 20 18
Askerlik şube başk. : 311 20 47
Tapu sicil müdürlüğü : 311 20 88
PTT müdürlüğü : 311 20 02
TEDAŞ müdürlüğü : 311 21 78
Sağlık grubu başkanlığı : 311 20 79
Kalıcı Bağlantı Yorum (yok) Yorum yaz!